Versterk je immuunsysteem door je metabole gezondheid te optimaliseren – deel 3

14 okt 2020

leestijd: 10 minuten

Strategieën voor het verbeteren van je metabole gezondheid      

Indien je deel 1 & 2 van dit blog bericht nog niet hebt bekeken, wil ik je aanraden om eerst die blogs te lezen. Begin daarvoor hier. Aangezien metabole gezondheid voor een groot deel het risico bepaald of je COVID-19 oploopt en hoe ernstig je klachten zullen zijn, spreekt het voor zich dat het een goed idee is om strategieën te implementeren die je metabole flexibiliteit en insuline gevoeligheid verbeteren. De aanbevelingen van Doctor Carnivoor om deze doelen te behalen zijn:

  1. Elimineer (ultra) bewerkt voedsel: plantaardige oliën, geraffineerde koolhydraten, suikers en granen

Deze voedingsmiddelen zijn, bekeken vanuit het perspectief van gezonde voeding, de slechtste keuzes voor je metabole gezondheid. Plantaardige oliën kun je het beste zo veel mogelijk tot volledig vermijden. Plantaardige oliën bestaan uit meervoudig onverzadigde vetzuren en dit kenmerk maakt dat deze oliën snel oxideren. Het snelle oxidatieproces is extreem schadelijk voor je metabole gezondheid op de lange termijn en is waarschijnlijk de onderliggende oorzaak van het ontstaan van metabole dysfunctie, oftewel insuline resistentie. Daarover meer in een volgende blog.

  1. Eet dierlijke voeding

Een tekort aan bepaalde vitaminen en mineralen, zoals vitamine A, C, D, E, K2, B2, B6, B12, folaat, ijzer, selenium en zink, kunnen een optimale werking van je immuunsysteem negatief beïnvloeden (1). Dit speelt met name bij ouderen een grote rol. Deze essentiële micronutriënten zijn met name te vinden in dierlijke voeding. Dit is een de belangrijkste redenen dat veganisten op de lange termijn vrijwel altijd een tekort aan deze micronutriënten oplopen, indien hun dieet niet wordt aangevuld met supplementen. Er wordt vaak gedacht dat dierlijke voeding arm is aan vitaminen en mineralen. Niets in echter minder waar! Zelfs folaat en vitamine C kunnen in redelijke hoeveelheden in orgaanvlees worden gevonden. Daarnaast is de biologische beschikbaarheid van deze stoffen in orgaanvlees veel hoger vergeleken met plantaardig voedsel. Een dieet waarbij deze micronutriënten in toereikende hoeveelheden aanwezig zijn, is essentieel bij het verminderen van de kans op metabole dysfunctie (insuline resistentie). Waaruit bestaat dan een dieet dat toereikend is in deze micronutriënten? Een OERdieet waarbij de focus ligt op (orgaan)vlees en andere dierlijke voeding. Indien je bij de gedachte aan het eten van orgaanvlees al moet kokhalzen: er zijn supplementen op de markt die bestaan uit extracten van orgaanvlees.

  1. Beperken van je eetraam / intermittent vasten

Het beperken van je eetraam naar een periode tussen de 6 tot 8 uur, waarbij je laatste maaltijd bij voorkeur 3 uur voor bedtijd genuttigd wordt, is een enorm krachtige strategie voor het verbeteren van je insuline gevoeligheid. Vanzelfsprekend zijn er aandachtspunten als je zou willen starten met het beperken van je eetmomenten, maar daar ga ik in deze blog omwille van het onderwerp niet verder op in. Die zal ik aan bod laten komen in een andere blog.

Macronutriënten

Daarnaast is het ook verstandig om rekening te houden met de verhouding van macronutrieten in je voedingspatroon. Er zijn hierbij 2 basis strategieën die je insuline gevoeligheid kunnen verbeteren: de eerste is een dieet laag in vetten en hoog in koolhydraten, welke gebaseerd is op plantaardig voedsel. De tweede strategie is juist hoog in vetten en laag in koolhydraten. Het grote nadeel van een dieet hoog in koolhydraten en laag in vetten, is dat je op lange termijn deficiënt kan worden in bepaalde micronutriënten. Dit zijn met name de micronutrieten aanwezig in dierlijke vetten, zoals de vet oplosbare vitaminen A, K2, E en D en mineralen zoals ijzer, zink en selenium. Maar ook de groep “zoo nutriënten” die bestaat uit o.a. vitamine B12, vitamine B2, taurine, creatinine, carnosine, choline en carnitine is verre van toereikend bij een dieet dat gebaseerd is op plantaardig voedsel en laag in vetten.

OERdieet 

Persoonlijk gaat mijn voorkeur uit naar een OERdieet gebaseerd op dierlijke voeding, hoog in (dierlijke) vetten. Vlees en andere dierlijke voeding, waaronder orgaanvlees, vormen een essentieel onderdeel van dit dieet. Helaas zijn dierlijke voedingsproducten de afgelopen decennia in een kwaad daglicht gezet. Geheel onterecht; (orgaan)vlees is een superfood! Je kan, afhankelijk van de situatie, periodiek koolhydraten afkomstig van onbewerkte voeding toevoegen aan je dieet. Dit wordt ook wel “carb-cycling” genoemd. Door niet continu een dieet dat hoog is in vetten en laag in koolhydraten of laag in vetten en hoog in koolhydraten te volgen, blijft je metabool flexibel en wordt je insuline gevoeligheid niet nadelig beïnvloed.

Doctor Carnivoor - carnivoordieet - tijger leeuw

Lage glutathion status geassocieerd met ernstiger beloop van COVID-19

De mogelijke link tussen glutathion, je lichaamseigen master anti-oxidant systeem, het immuunsysteem en COVID-19 dient ook benadrukt te worden. Glutathion is een tripeptide, die bestaat uit glycine, cysteïne en glutaminezuur. Glutathion speelt een belangrijke rol bij het beschermen van je lichaam tegen vrije radicalen, door andere anti-oxidanten zoals vitamine C, vitamine E, co-enzym Q10 en alfa-liponzuur te recyclen. Daarnaast speelt glutathion o.a. een rol bij ontgiften, energie productie en het beschermen tegen veroudering. In het recent gepubliceerde artikel “Endogenous Deficiency of Glutathione as the Most Likely Cause of Serious Manifestations of Death From Novel Coronavirus Infection (COVID-19): A Hypotheses Based on Literature Data and Own Observations,”, wordt de rol van glutathion bij COVID-19 beschreven (2). Het artikel beschrijft dat de ratio tussen vrije radicalen (ook wel “reactive oxygen species” of ROS genoemd) en glutathion, het beloop van COVID-19 bij patiënten kan voorspellen. Bij patiënten die een lage ROS – glutathion ratio hebben, is er sprake van een mild beloop van de ziekte. Bij een hogere ratio, zal het beloop van de ziekte ernstiger zijn. Oorzaken die een rol spelen bij het ontstaan van een tekort aan glutathion bij COVID-19 patiënten die matig tot ernstig ziek zijn:

  1. Overmatige oxidatieve stress met een cytokinestorm tot gevolg. De extreme oxidatieve (of nitrosatieve) stress veroorzaakt door de virusinfectie draagt bij aan een ontstekingsreactie van het longweefsel, welke kan lijden tot een zeer ernstig beloop van COVID-19, met ARDS (acute respiratory distress syndrome), MOF (multiple orgaan falen) en mogelijk zelfs de dood tot gevolg.
  2. Slechte antioxidant status ten gevolge van een glutathion deficiëntie, welke veroorzaakt wordt door een verlaagde aanmaak en/of verhoogde depletie van gereduceerd glutathion. Dit is de meest waarschijnlijke oorzaak van de verhoogde oxidatieve schade in de longen, onafhankelijk van welke risicofactoren hierbij een rol spelen zoals bijvoorbeeld een hogere leeftijd, geslacht, co-morbiditeit ten gevolge van een chronische aandoening, roken of een andere factor die verantwoordelijk is voor een tekort aan glutathion.

De hypothese dat glutathion een essentiële rol speelt bij het voorkomen van een ernstig beloop van de ziekte COVID-19, rechtvaardigt het onderzoeken van mogelijkheden bij het behandelen en voorkomen van een ernstig beloop van deze ziekte door bijvoorbeeld te suppleren met N-acetylcysteïne, glycine en/of S-acetyl-L-glutathion.

Doctor Carnivoor - carnivoordieet - voedselpyramide

N-acetylcysteïne, Zink en Selenium

De meest waarschijnlijke oorzaken van een glutathion deficiëntie is een tekort aan bepaalde voedingsstoffen zoals bijvoorbeeld zink, selenium, glycine en/of cysteïne, oxidatieve stress veroorzaakt door roken of een chronische aandoening, EMF gevoeligheid, overmatige cardiotraining,  een vergiftiging met zware metalen of bijvoorbeeld overmatig gebruik van medicatie zoals paracetamol, welke ook een depletie van glutathion tot gevolg kan hebben.

Om je glutathion status te verbeteren zijn bepaalde micronutriënten zoals zink en selenium van groot belang. Zink speelt als co-factor o.a. een rol bij een aantal enzymen die zorg dragen voor een optimale glutathion status (4, 5). Tevens draagt zink bij aan het verhogen van de expressie van enzymen die een rol spelen in de aanmaak van glutathion, zoals glutamaat-cysteïne ligase (6). Zink deficiëntie kan ook bijdragen aan de productie van pro-inflammatoire cytokinen, welke een negatief effect hebben op de glutathion status (7).

Selenium is ook van belang voor een optimale glutathion status, aangezien een aantal enzymen die een rol spelen in de productie van glutathion afhankelijk zijn van de co-factor selenium. De associatie tussen de selenium status en het beloop van COVID-19 wordt beschreven in een recente publicatie (8); hoe hoger de selenium status, hoe hoger de kans op genezing. Wat is hier de reden van? Waarschijnlijk heeft dit te maken met de selenium-afhankelijke enzymen die een rol spelen bij de productie van glutathion en homeostase in het redox systeem van het lichaam, zoals glutathion peroxidase en thioredoxine reductase.

N-acetyl cysteïne (NAC), welke een onderdeel vormt van glutathion, remt virale replicatie en de expressie van pro-inflammatoire cytokinen (9). Daarnaast beschermt het tegen oxidatieve stress en tegen stolling problemen die geassocieerd zijn met COVID-19. NAC voorkomt hypercoagulatie en kan ook kleine stolsels die zich hebben gevormd oplossen (10-12). In welk voedsel kun je deze micronutriënten met name vinden? In dierlijk voedsel!

Samengevat:

  • Een tekort aan bepaalde vitaminen en mineralen kunnen een optimale werking van je immuunsysteem negatief beïnvloeden
  • Eén OERdieet dat bestaat uit onbewerkte voeding, waarbij de focus ligt op dierlijke producten, is samen met het inperken van je eetmomenten de beste strategie voor het voorkomen en/of omkeren van insuline resistentie en behoud van je metabole flexibiliteit
  • Glutathion speelt een essientiele rol bij het voorkomen van een ernstig beloop van de ziekte COVID-19
  • Een gebrek aan bepaalde (micro)nutrienten zoals zink, selenium, glycine en N-acetylcysteine kunnen de glutathion status verminderen. Deze nutrienten zijn met name aanwezig in dierlijke voeding

Wat we momenteel waarnemen bij COVID-19 patiënten met een zeer ernstig beloop van deze ziekte, is een onbalans in het aangeboren en het verworven immuunsysteem, veroorzaakt door metabole dysfunctie met oxidatieve stress en cytokinestorm tot gevolg. Dit alles is echter te voorkomen door je leefstijl aan te passen. Metabole dysfunctie is al te verbeteren binnen een periode van twee weken (13). Heb je dus overgewicht (of metabool syndroom / diabetes type 2), dan is nu de tijd om te starten met het aanpassen van je leefstijl, om je immuunsysteem te versterken! 

In de volgende blog zal ik ingaan op de andere oorzaak van het disfunctioneren van het immuunsysteem en verhoogde kans op een ernstig beloop van COVID-19, vitamine D deficientie. Heb je nu al vragen over het optimaliseren van je (metabole) gezondheid? Dan kan je vanzelfsprekend contact opnemen voor het maken van een afspraak bij Doctor Carnivoor.

contact

Dr. Richard de Boer
Het Zuid 43a
9203 TB Drachten

InfORMATIE