Versterk je immuunsysteem door je metabole gezondheid te optimaliseren – deel 2

1 okt 2020

leestijd: 10 minuten

Insuline resistentie

Indien je deel 1 van dit blog bericht nog niet hebt bekeken, wil ik je aanraden om eerst die blog te lezen. Klik daarvoor hier.

Ondanks dat de media enige aandacht heeft geschonken aan het risico op een ernstig beloop van COVID-19 bij obesitas, diabetes, hoge bloeddruk en mensen met een hoge leeftijd en/of donkere huidskleur, wordt het onderliggende probleem van deze aandoeningen, metabole dysfunctie en vitamine D deficiëntie, niet belicht. Metabole dysfunctie, oftewel insuline resistentie, ligt aan de basis van veel van de hierboven al benoemde co-morbiditeiten. Naarmate onze leeftijd stijgt, wordt een steeds groter deel van de bevolking insuline resistent. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat we op oudere leeftijd gevoeliger worden voor negatieve leefstijlfactoren die ons insuline resistent maken. Daarnaast hebben we minder veerkracht om nutriënt tekorten op te kunnen vangen. Er bestaat een duidelijke correlatie tussen leeftijd, insuline resistentie en de robuustheid van het immuunsysteem. Dit wil echter niet per definitie zeggen dat het vatbaarder worden voor infecties, mede veroorzaakt door een toename van insuline resistentie, onvermijdelijk is. Dit is maar een aanname, omdat een aanzienlijk deel (88%) van de volwassen bevolking al metabool ongezond is. Door je leefstijl aan te passen is het zeker mogelijk om insuline resistentie, en het bijkomende disfunctioneren van het immuunsysteem om te keren.

Cytokinen

Eén van de kenmerken die geassocieerd zijn met insuline resistentie (dus ook overgewicht en metabool syndroom) is een overactivering van het aangeboren immuunsysteem, terwijl het verworven immuunsysteem juist in activiteit daalt (1). Dit is vergelijkbaar met de immuunrespons die wordt waargenomen bij patiënten met een ernstig beloop van COVID-19. De immuunrespons wordt gereguleerd door cytokinen. Dit zijn eiwitten die geproduceerd worden door immuuncellen van het aangeboren en verworven immuunsysteem. Cytokinen reguleren diverse functies van het immuunsysteem. De cytokinen komen terecht in de bloedbaan en in weefsels waar de immuuncellen zich bevinden. Cytokinen kunnen binden met receptoren van target immuuncellen en deze interactie stimuleert een specifieke respons door de target immuuncellen. In reactie op een bacteriële of virale infectie, zoals COVID-19, gaat het aangeboren immuunsysteem pro-inflammatoire en anti-inflammatoire cytokinen produceren. Deze “inflammatoire reactie” speelt een belangrijke rol bij hoe COVID-19 zich klinisch gezien zal manifesteren. Indien de immuunrespons niet gecontroleerd plaats vindt, kan er schade van het longweefsel optreden, waardoor de longfunctie en capaciteit drastisch afneemt (2). De COVID-19 gerelateerde ontstekingsreactie en daarop volgende cytokinestorm in ernstige gevallen, spelen een cruciale rol bij de overlevingskans van patiënten. Het ongecontroleerd vrijkomen van enorme hoeveelheden pro-inflammatoire cytokinen wordt ook wel cytokinestorm genoemd. Klinisch gezien manifesteert een cytokinestorm zich normaalgesproken door een systemische ontstekingsreactie en orgaan falen (3-5).

Doctor Carnivoor - carnivoordieet - tijger leeuw

Inflammaging: metabole leeftijd versus biologische leeftijd 

In het algemeen wordt bij een stijgende leeftijd een immuunrespons waargenomen, waarbij meer cytokinen geproduceerd worden die T-helper 2 cellen stimuleren dan cytokinen die T-helper 1 cellen stimuleren; dit leidt tot een verandering in de manier waarop het aangeboren en verworven immuunsysteem reageert op ziekmakende bacteriën en virussen. Dit fenomeen wordt ook wel “inflammaging” genoemd (6,7). Inflammaging staat als proces centraal bij de meeste chronische aandoeningen, die vaker voorkomen bij ouderdom. Het is de oorzaak voor een verminderde activiteit van het immuunsysteem. Bij inflammaging vindt er een overactivering plaats van verschillende inflammasomen, zoals de “NLRP3 inflammasoom”. Een inflammasoom is een structuur die ontstaat door de binding van verschillende eiwitten, ten gevolge van cellulaire schade die ontstaat door bijvoorbeeld een virusinfectie. Het aangeboren immuunsysteem (macrofagen, NK cellen, neutrofielen, dendritsche cellen) staat dus constant aan ten koste van het verworven immuunsysteem (T-cellen en B-cellen), dat juist daalt in activiteit. Dit is wat ook wordt waargenomen in het geval van insuline resistentie en bij mensen op hoge leeftijd. Nu zul je waarschijnlijk denken: aha, één deel van het immuunsysteem is geactiveerd, dat is goed! Maar door deze constante activatie, kan het verworven immuunsysteem niet op de correcte manier geactiveerd worden. Het gevolg hiervan is dat de ontstekingsreactie niet gecontroleerd kan worden stop gezet. Dit betekent dat niet zozeer je biologische leeftijd, maar juist je immuunleeftijd en/of je metabolische leeftijd een belangrijke rol speelt bij het optimaal functioneren van je immuunsysteem. Het goede nieuws is dat deze metabolische leeftijd vrij gemakkelijk positief te beïnvloeden is met leefstijlaanpassingen. Vanuit dit perspectief bekeken, kan COVID-19 op een geheel andere manier bestreden worden.

Robuustheid van immuunsysteem neemt toe als insuline resistentie wordt aangepakt

De recent uitgevoerde studie: “Association of blood glucose control and outcomes in patients with COVID-19 and pre-existing type 2 diabetes” spreekt boekdelen (8). Uit de studie resultaten kan geconcludeerd worden dat wanneer de glucosespiegel in het bloed goed in balans is, ook wel lage glycemische variabiliteit genoemd, het beloop van de ziekte COVID-19 mild is bij patiënten. Echter, indien er sprake is van een hoge glycemische variabiliteit, zoals vaak het geval is bij insuline resistentie, is het beloop van COVID-19 veel slechter (zie ook figuur). Metabole gezondheid speelt dus een kritische rol. Een andere recente studie, die de impact van insuline resistentie op COVID-19 beschrijft, toonde aan dat de triglyceride glucose (TyG) index, een uitstekende graadmeter kan zijn voor het voorspellen van de ernst en de mortaliteit van COVID-19 (9).

Doctor Carnivoor - carnivoordieet - voedselpyramide

Laag LDL-cholesterol geassocieerd met een ernstiger beloop van COVID-19

Recent zijn ook publicaties verschenen die aantonen dat lage waarden van cholesterol en meer specifiek LDL-cholesterol geassocieerd zijn met een ernstige beloop van COVID-19 (10, 11). LDL en totaal cholesterol was significant lager bij COVID-19 patiënten in vergelijking met gezonde personen. Dit is een zeer interessante bevinding: LDL-cholesterol blijkt van essentiële waarde te zijn voor het immuunsysteem (12-14). LDL-cholesterol is bijvoorbeeld in staat om endo- en exotoxinen, afkomstig van bacteriën, te binden (15). LDL bindt ook moleculen die een rol spelen bij “quorum sensing”, communicatie tussen bacteriën voor het afstemmen van celdeling (16). Wanneer het immuunsysteem bezig is met het vechten tegen een pathogeen, speelt LDL een essentiële rol; de LDL-waarde zal dalen ten gevolge van infectie en mensen die al een lage LDL-waarde hebben, zijn meer vatbaar voor infecties. Een goed voorbeeld hiervan zijn patiënten met een zeer lage LDL-cholesterol waarde ten gevolge van een genetische afwijking in de cholesterol synthese, genaamd Smith-Lemli-Opitz Syndroom (SLOS). Kinderen met deze stofwisselingsziekte worden vaak doodgeboren, maar bij degene die het overleven komen vaak zeer ernstige infecties voor indien er geen behandeling plaats vindt. De kinderen worden behandeld door een cholesterol verhogend dieet (o.a. eieren). Hierdoor stijgt het gehalte aan LDL in het bloed en over het algemeen verbetert hun gezondheid in dit geval aanzienlijk (17). Het mag duidelijk zijn dat cholesterol, dat verpakt is in het LDL-lipoproteïne, van groot belang is voor een optimale immuun respons. Een LDL-cholesterol boven de normaalwaarde van 2,5 mmol/l of zelfs boven de 5 mmol/l, is wellicht niet zo dramatisch voor je gezondheid als de hartstichting je wil doen laten geloven. Dit is zeker niet het geval indien je HDL- en triglyceriden waarde, de TyG index en je glycemische variabiliteit optimaal zijn, wat indicatief is voor een optimale metabole gezondheid. Alles heeft te maken met context. Je moet de LDL-cholesterol waarde interpreteren in de context van andere lab parameters en niet kortzichtig op zichzelf staand, zoals richtlijnen in de reguliere gezondheidszorg momenteel wel doen. LDL-cholesterol is daarvoor van te grote waarde voor het immuunsysteem.

Voorpagina nieuws

Al deze informatie had al lang voorpaginanieuws moeten zijn. Het is mogelijk om je te wapenen tegen het coronavirus SARS-CoV-2. Het is mogelijk om je immuunsysteem te versterken. Je kan het risico op een ernstig beloop van COVID-19 verminderen door simpele leefstijl aanpassingen. De leefstijlaanpassingen die je cardiovasculaire (=lees metabole) gezondheid verbeteren, zijn dezelfde als die het immuun systeem boosten. De leefstijlaanpassingen die de gezondheid van het brein verbeteren en daardoor het risico op Alzheimer verlagen, zijn dezelfde als die het risico op het krijgen van COVID-19 (of elke andere infectieuze ziekte) zullen verlagen. Een optimale metabole gezondheid doet dit alles, niet een cocktail van verschillende typen medicatie. Dit is waarom het huidige model van de reguliere gezondheidszorg niet werkt.

Samengevat:

  • Eén van de kenmerken die geassocieerd is met insuline resistentie, metabool syndroom en overgewicht is een over-activering van het aangeboren immuunsysteem en verlaagde activiteit van het verworven immuunsysteem
  • Niet je biologische leeftijd, maar je immuun leeftijd en/of metabolische leeftijd speelt een belangrijke rol bij het optimaal functioneren van je immuunsysteem
  • Bij een gebalanceerde bloedsuikerspiegel (lage glycemische variabiliteit), is het beloop van COVID-19 bij patiënten minder ernstig. Is er sprake van een hoge glycemische variabiliteit, zoals vaak bij insuline resistentie het geval is, dan is het beloop van COVID-19 aanmerkelijk slechter.
  • LDL en andere lipoproteïnen die cholesterol transporteren zoals HDL, spelen een essentiële rol bij de immuunrespons op infecties
  • Een op leefstijl gebaseerde benadering om je metabole gezondheid te optimaliseren is één van de beste keuzes om je vatbaarheid voor infecties / een ernstig beloop van infecties, zoals COVID-19, te verlagen

Links naar publicaties:

  1. A clinically meaningful metric of immune age derived from highdimensional longitudinal monitoring. (2019)
  2. Coronavirus infections and immune responses. (2020)
  3. Covid19: consider cytokine storm syndrome and immunosuppression. (2020)
  4. Mechanism Of Thrombocytopenia In COVID19 patients. (2020)
  5. The Role of Cytokines including Interleukin-6 in COVID-19 induced pneumonia and macrophage activation syndrome like disease. (2020)
  6. Inflammageing: chronic inflammation in ageing, cardiovascular disease and frailty. (2018)
  7. The integration of inflammaging in age-related diseases. (2018)
  8. Association of blood glucose control and outcomes in patients with COVID19 and pre existing type 2 diabetes. (2020)
  9. Association of the insulin resistance marker TyG index with the severity and mortality of COVID19. (2020)
  10. Hypolipidemia is associated with the severity of COVID-19. (2020)
  11. Low-density lipoprotein is a potential predictor of poor prognosis in patients with COVID19. (2020)
  12. High cholesterol may protect against infections and atherosclerosis. (2003)
  13. Serum total cholesterol and risk of hospitalization and death from respiratory disease. (1997)
  14. Cohort study of serum total cholesterol and in-hospital incidence of infectious diseases. (1998)
  15. Role for Circulating Lipoproteins in Protection from endotoxin toxicity. (1995)
  16. Serum Lipoproteins are Critical for Pulmonary Innate Defense agains Staphylococcus aureus Quorum Sensing. (2015)
  17. Clinical effects of cholesterol supplementation in 6 patients with the Smith Lemli Opitz Syndrome (SLOS). (1997)

In deel 3 van deze blog zal ik de strategieën beschrijven, waarmee je een optimale metabole gezondheid kunt bereiken. Heb je nu al vragen over het optimaliseren van je (metabole) gezondheid? Dan kan je vanzelfsprekend contact opnemen voor het maken van een afspraak bij Doctor Carnivoor.

contact

Dr. Richard de Boer
Het Zuid 43a
9203 TB Drachten

InfORMATIE