Je biologische leeftijd meten en optimaliseren…kan dat?

25 apr 2021

leestijd: 10 minuten

Chronologische vs biologische leeftijd

Iedereen heeft wel een familielid of kennis die een uitzonderlijke sportprestatie heeft neergezet op uitzonderlijk hoge leeftijd. Leeftijd is maar een getal, het gaat er tenslotte om hoe jong je je voelt, toch? Maar wat nu als er een meetbaar getal was dat iets zegt over je status van veroudering bekeken vanuit een biologisch perspectief? En dat je dit getal, je zogenoemde biologische leeftijd, zou kunnen optimaliseren door je leefstijl aan te passen? Is dat mogelijk? Jazeker! Een van  de grootste doelen in het onderzoeksveld van gezond ouder worden, is het definiëren van bepaalde biomarkers die geassocieerd zijn met veroudering. Terwijl je “chronologische” leeftijd de sterkste risico factor lijkt te zijn voor (chronische) ziekte en overlijden veroorzaakt door veroudering, is het belangrijk om de chronologische tijd te onderscheiden van “ biologische” veroudering: bij personen met dezelfde chronologische leeftijd kan er namelijk een enorm verschil bestaan in de vatbaarheid voor leeftijds-gerelateerde chronische ziekten en het risico op overlijden. Dit is waarschijnlijk een reflectie van een verschil in onderliggende biologische verouderingsprocessen. Dus ondanks dat twee personen chronologisch gezien 30 jaar oud zijn, kan de ene persoon een biologische leeftijd hebben van 25, terwijl de ander een biologische leeftijd van 40 jaar heeft.

Doctor Carnivoor - carnivoordieet - tijger leeuw

Longevity

Biomarkers die geassocieerd zijn met veroudering zijn dus van groot belang om een meetbaar resultaat te leveren, om op deze manier vrij snel te kunnen evalueren welke leeftstijlinterventies gezond ouder worden bevorderen en bijdragen aan levensverlenging (longevity). Het grote voordeel van een meetbaar resultaat, is dat je al vroegtijdig actie kan ondernemen om je gezondheid te optimaliseren. Chronische ziekte heeft zich dan nog niet heeft geopenbaard en je kunt op basis van deze meting actie ondernemen om verouderingsprocessen te vertragen of zelfs om te keren! Ook je risico op een ernstig beloop van een acute infectieziekte, zoals COVID-19, zal hierdoor verlagen (1).

DNA methylering (DNAm)

Eén biomarker die de afgelopen jaren enorm in de belangstelling staat bij wetenschappers die onderzoek verrichten naar veroudering is DNA methylatie (DNAm). Deze vorm van epigenetische data is eigenlijk een chemische aanpassing van je DNA; de basenvolgorde van je genoom wordt niet aangepast, maar methylering (het toevoegen van een CH3-groep aan je DNA) reguleert welke genen in je genoom “ aan”  of “ uit”  worden gezet. Tijdens veroudering zal in bepaalde regio’s binnen het genoom hypermethylatie ontstaan en in andere delen juist verminderde methylatie optreden. Hierdoor ontstaan zeer specifieke DNAm patronen binnen het genoom, die veranderen tijdens het verouderingsproces. Op basis van die specifieke patronen kan je biologische leeftijd voorspeld worden en dit geeft een zeer accurate reflectie van je gezondheid en je kans op overlijden. Onderzoek op het gebied van DNAm heeft geleid tot de ontwikkeling van de eerste generatie van DNAm-gebaseerde biomarkers van veroudering, welke door verschillende bedrijven op de markt zijn gebracht, zoals TruAge, DNage en Elysium Health. Het voordeel van deze testen is dat je ze kunt uitvoeren op bijvoorbeeld wangslijmvlies; er hoeft dus geen bloed afgenomen te worden. Echter, het nadeel is dat de testen best wel prijzig zijn, vooral als je zo’n test wilt gebruiken om te controleren of bepaalde leefstijlaanpassingen van positieve invloed zijn op je biologische leeftijd. In dat geval zou je de test minstens 3x per jaar willen laten uitvoeren.  

Doctor Carnivoor - carnivoordieet - voedselpyramide

Fenotypische biomarkers voor het meten van veroudering

Er zijn echter ook andere manieren om je biologische leeftijd te laten bepalen. Uit recent onderzoek bleek dat bepaalde klinische biomarkers kunnen dienen als een “fenotypische meting voor veroudering” (2). De klinische biomarkers meten de gezondheid en het functioneren van meerdere orgaansystemen, zoals de lever, nieren, cardiovasculair, metabool en het immuunsysteem. De gecombineerde resultaten van deze klinische biomarkers hadden een zeer sterk voorspellende waarde voor het aantonen van verschillen in het risico van overlijden (all-cause), oorzaak-specifiek overlijden (bijv. hart- en vaatziekten, kanker, diabetes en Alzheimer), fysieke gezondheid, cognitief functioneren en gezichtsveroudering, tussen personen met dezelfde chronologische leeftijd. Nog sterker zelfs, de onderzoekers kwamen erachter dat deze “ fenotypische meting voor veroudering” een beter indicator voor de levensverwachting van een persoon is, dan je chronologische leeftijd. Er werd aangetoond dat personen met de hoogste biologische leeftijd ten opzichte van hun chronologische leeftijd, een veel scherper verval in hun overlevingskans hadden in 12,5 jaar follow-up (figuur 1). De correlatie tussen de chronologische leeftijd en de fenotypische meting voor veroudering is bepaald in 2 verschillende grootschalige populatie onderzoeken (NHANES III en IV, met 12 jaar follow-up data van > 11.000 personen) en was zeer hoog: 0.94 – 0.96 (2, 3).

Demografische verschillen in veroudering?

Je zou je nog kunnen afvragen of verschillen zijn biologische leeftijd gebaseerd zouden kunnen zijn op demografische factoren, zoals geslacht, etniciteit en leeftijd? Tot nu toe lijkt het erop dat er wel verschillen aanwezig zijn tussen bepaalde rassen, waarbij de berekende biologische leeftijd consistent is met verschillen in levensverwachting. Echter, deze verschillen zijn waarschijnlijk het gevolg van socio-economische factoren die onderliggend zijn aan ongelijkheden in gezondheid. Ook zijn vrouwen over het algemeen, biologisch gezien, iets jonger dan mannen. Ook dit komt overeen met de hogere levensverwachting van vrouwen in vergelijking met mannen. Dit verschil lijkt evolutionair geconserveerd; het is namelijk ook aanwezig in dieren. Ook leeftijd speelt een rol. Het verouderingsproces is namelijk niet constant: tijdens de ontwikkeling van de foetus bestaat de grootste versnelling in de biologische leeftijd. Daarna vertraagd deze weer tot ongeveer de leeftijd van 20 jaar, waarna de versnelling weer met een constante snelheid toeneemt. Bij vrouwen is de menopauze geassocieerd met een versnelling van de biologische leeftijd. Er zijn indicaties dat de versnelling op hogere leeftijd (80 jaar en ouder) weer afneemt.

Wat kun je doen om je biologische leeftijd te optimaliseren?

Op dit moment bestaan er alleen algemene aanbevelingen met betrekking tot biologische veroudering: slaap voldoende en eet groente en fruit. Hier kan je als individu helaas niet heel veel mee. Er bestaan nog niet echt “ evidence-based” leefstijlaanpassingen die “ longevity” – oftwel gezond blijven en je levensverwachting verlengen – verbeteren. Uit studies uitgevoerd op diermodellen is inmiddels wel gebleken dat door calorie restrictie, vasten en bepaalde medicatie longevity toeneemt. Echter, het laten bepalen van je biologische leeftijd kun je perfect als een graadmeter gebruiken om je leefstijlgewoonten te optimaliseren: de resultaten van de aanpassingen in je leefstijl zullen gereflecteerd worden in de meting van een vervolgtest! Zo kun je meten wat de invloed is van een aanpassing in je dieet of meer lichaamsbeweging op je biologische leeftijd. Of zelfs heel specifiek het type lichaamsbeweging (bijv. kortdurende high-intensity interval of tabatha training of juist langduursporten zoals hardlopen of fietsen). De feedback die je krijgt uit de meting geeft inzicht in je eigen individuele biologie: wat voor leefstijl past nu het best bij jou.

Samengevat: je biologische leeftijd

  • Biomarkers die geassocieerd zijn met veroudering zijn van groot belang voor het evalueren welke leeftstijlinterventies gezond ouder worden bevorderen en bijdragen aan levensverlenging.
  • Uit recent onderzoek blijkt dat bepaalde klinische biomarkers kunnen dienen als een meting voor veroudering.
  • De biologische leeftijd is een betere indicator voor de levensverwachting van een persoon, dan de chronologische leeftijd.
  • Verschillen in biologische leeftijd gebaseerd op demografische factoren zoals geslacht, etniciteit en leeftijd zijn waarschijnlijk het gevolg van socio-economische factoren.
  • Het bepalen van je biologische leeftijd kun je als een perfecte graadmeter gebruiken om je leefstijlgewoonten te optimaliseren en gezond oud te worden.

Meet nu je biologische leeftijd

Binnenkort kan je in de praktijk van Doctor Carnivoor je biologische leeftijd meten. Houd de website in de gaten voor meer informatie over het meten van je biologische leeftijd! Je kan natuurlijk ook nu al contact opnemen voor het maken van een afspraak bij Doctor Carnivoor, om je te laten begeleiden op je pad naar optimale gezondheid!

contact

Dr. Richard de Boer
Het Zuid 43a
9203 TB Drachten

InfORMATIE